Vragen en antwoorden

Hier de veelgestelde vragen van bezoekers locatie Apeldoorn

Teken lijken op kleine platte spinnetjes. Ze komen in het hele land voor in bossen, duinen, heidegebieden, beschutte weilanden, parken en tuinen.

Teken leven van bloed van dieren of soms van mensen. Ze kunnen ongemerkt uren of zelfs dagen op de huid zitten en zich volzuigen met bloed. Meestal zijn tekenbeten onschuldig. Toch is het belangrijk een teek zo snel mogelijk te verwijderen. Teken kunnen namelijk besmet zijn met de lymebacterie en de ziekte van Lyme overdragen.

Bron: RIVM

Teken stappen van grassen en struiken over naar dieren en mensen. Zitten ze eenmaal op een gastheer, dan zoeken ze een geschikte plek om zich vast te bijten in de huid.

Bij mensen zijn dat vooral de liezen, knieholtes, oksels, bilspleet, randen van uw ondergoed, achter de oren en rond de haargrens in de nek (vooral bij kinderen). Als teken bijten zijn ze heel klein en moeilijk te zien. Door het zuigen van bloed zwellen teken op tot een bruin of grijs bolletje ter grootte van een erwt.

Bron: RIVM

Een teek heeft vier levensstadia: ei, larve, nimf en volwassen teek.

Een teek heeft vier levensstadia: ei, larve, nimf en volwassen teek. In de laatste drie stadia hebben teken bloed nodig. Ze gaan hiervoor op zoek naar een dier of mens. Als deze gastheer besmet is met de lymebacterie (de bacterie Borrelia burgdorferi), kan de teek besmet raken. Na een bloedmaaltijd leeft de teek op de bodem tussen grassen en bladeren. Daar gaat de teek over naar een volgend levensstadium. Een besmette teek houdt de lymebacterie bij zich. Na enkele maanden gaat de teek op zoek naar de volgende gastheer voor een nieuwe bloedmaaltijd. Tijdens de bloedmaaltijd kan de gastheer besmet raken. Vooral nimfen en volwassen vrouwtjesteken kunnen de ziekte van Lyme overbrengen. De volwassen vrouwtjesteek legt eieren nadat ze is volgezogen met bloed. Daarna gaat de teek dood. De eitjes zijn niet geïnfecteerd met de lymebacterie. Teken raken pas besmet tijdens een bloedmaaltijd van een met de lymebacterie besmet dier (vooral kleine knaagdieren en vogels).

Bron: RIVM

Een teek is erg klein, slechts 1 tot 3 millimeter.

Teken zijn makkelijk over het hoofd te zien. Als een teek u heeft gebeten, lijkt het of er een zwart puntje op uw huid zit. Door het opzuigen van bloed zwellen teken na een paar dagen op tot een bruin of grijs bolletje ter grootte van een erwt.

Bron: RIVM

Teken komen in het hele land voor in bossen, duinen, heidegebieden, beschutte weilanden, parken en tuinen.

Ze zitten vooral in hoog gras of tussen dode bladeren, het liefst bij bomen of struiken. Van daaruit stappen ze over op passerende dieren, maar ook op mensen. Teken vallen niet uit bomen.

Bron: RIVM

Teken zijn er het hele jaar door. Zodra de temperatuur boven de 5 tot 10 °C komt, kunnen ze actief worden.

De meeste mensen worden gebeten in de periode van maart tot en met oktober.

Bron: RIVM

In 2009 liep naar schatting ruim 1 miljoen mensen een tekenbeet op.

Huisartsen zagen zo’n 93.000 mensen met een tekenbeet waarvan ongeveer 22.000 mensen last kregen van de eerste verschijnselen van de ziekte van Lyme (een rode ring rond de beetplek).

 

Bron: RIVM

Dat hangt heel erg af van het gebied, de begroeiing, het aantal besmette knaagdieren en de tekendichtheid.

In Nederland is gemiddeld één op de vijf teken (20%) besmet met de lymebacterie. Wel zijn er grote verschillen: op een enkele plaats is de helft van de teken besmet, op andere bijna geen.

Bron: RIVM

Teken zitten vooral in hoog schaduwrijk gras en dode bladeren bij bomen en struiken. Vermijd in een tekenrijke omgeving contact met lage planten en struiken zodat teken niet op uw lichaam over kunnen stappen. Mensen die veel in aanraking komen met teken (zoals boswachters, hoveniers en militairen) wordt aangeraden zichzelf extra te beschermen tegen tekenbeten.

 

Deze tips bieden geen garantie dat u geen tekenbeet oploopt. Het blijft dan ook belangrijk om lichaam en kleding te controleren op tekenbeten nadat u in het groen bent geweest.
• Blijf zoveel mogelijk op de paden en vermijd dichte begroeiing en struikgewas.
• Draag dichte schoenen, lange mouwen en een lange broek. Stop broekspijpen in uw sokken. Op lichte kleding zijn teken beter te zien.
• Draag kleding die is geïmpregneerd met het insectenwerend middel Permetrine of spuit uw kleding in met een insectenwerend middel dat DEET bevat. 
• Smeer de onbedekte huid in met een middel dat DEET bevat.

Bron: RIVM

Teken kunnen de ziekte van Lyme overdragen als ze zelf besmet zijn met de lymebacterie.

Als de teek zich vol zuigt met bloed, kunnen lymebacteriën via het speeksel van de teek in zijn gastheer komen. De teek draagt de bacterie niet meteen over nadat hij zich vastbijt. Hoe eerder de teek wordt verwijderd, hoe kleiner de kans dat de bacterie wordt overgebracht. Als de bacterie wel in uw lichaam komt, kunt u de ziekte van Lyme krijgen. De meeste mensen worden niet ziek na een tekenbeet. De kans op de ziekte van Lyme na een tekenbeet wordt geschat op 1-3%. Als de teek binnen 24 uur op de goede manier verwijderd wordt, is de kans op de ziekte van Lyme nog kleiner, maar niet onmogelijk.

Bron: RIVM

De ziekte van Lyme is een infectieziekte die door de lymebacterie (Borrelia burgdorferi) wordt veroorzaakt.

Bron: RIVM

Het meest voorkomende signaal van de ziekte van Lyme is een rode ringvormige vlek op de plaats waar de teek heeft gebeten. Soms is er sprake van een blauwachtige of roze vlek. De vlek verschijnt meestal na enkele dagen tot twee weken na de tekenbeet, maar dat kan ook pas na 3 maanden zijn.

Het is dus belangrijk de plek van de tekenbeet een aantal maanden goed in de gaten te houden. De vlek wordt binnen een paar dagen een grotere ring. Zo’n ring is typerend voor de ziekte van Lyme. Uiteindelijk verdwijnt de ring vanzelf. Dit hoeft niet te betekenen dat de bacterie weg is. De bacterie kan in het lichaam aanwezig blijven en later schade aanrichten. Soms kunnen mensen besmet raken met de bacterie zonder dat ze een rode ring hebben gezien.

Eenmaal in het lichaam, richt de bacterie zich vooral op zenuwweefsel, gewrichten, de huid en het hart. De klachten die daaruit voort kunnen komen zijn in eerste instantie griepachtige klachten of soms opzwelling van oorlel of tepel. Deze klachten komen meestal binnen 3 maanden.

Als de ziekte niet opgemerkt wordt kan het overgaan naar een volgende fase. Dan kunnen neurologische, gewrichts-, huid- of hartklachten ontstaan. Er wordt dan gesproken over late Lymeziekte. Welke klachten iemand krijgt verschilt per persoon. Aandoeningen aan de zenuwen komen het meest voor. Dit kan zenuwpijn of zenuwuitval op verschillende plaatsen in het lijf tot gevolg hebben. Voorbeelden zijn verlamming van de gezichtsspieren of pijn en krachtsvermindering aan een arm of been. Ook kunnen mensen gewrichtsklachten, huidaandoeningen of hartritmestoornissen krijgen.

De ziekte van Lyme is te behandelen met antibiotica. Hoe eerder de ziekte wordt opgemerkt hoe beter de behandeling zal aanslaan. In een laat stadium kunnen mensen klachten houden na behandeling. Dit kan ook het geval zijn als de lymebacterie niet meer aanwezig is. Dit noemt men ook wel het post-Lymeziektesyndroom.

Bron: RIVM

Iedereen kan via een tekenbeet besmet raken met de lymebacterie en de ziekte van Lyme krijgen.

Mensen die voor hun werk veel in het groen zijn zoals boswachters of hoveniers en militairen, lopen meer risico op tekenbeten. Er zijn arborichtlijnen die aangeven hoe werknemers zich kunnen beschermen tegen tekenbeten. Andere groepen die meer kans hebben op een tekenbeet zijn mensen die veel recreëren in het groen (zoals wandelaars en kampeerders) en kinderen (door buitenspelen).

Bron: RIVM

Kinderen spelen vaak in het groen en gaan bij wandelingen makkelijk van de paden af. Daardoor lopen ze een grotere kans op een tekenbeet. Bij kinderen komen tekenbeten ook vaak voor achter de oren en rond de haargrens in de nek. Controleer bij kinderen goed op die plaatsen.

Bron: RIVM

Bent u op een plaats geweest waar teken voorkomen? Controleer uzelf (en eventueel anderen) op tekenbeten.

Een teek heeft voorkeur voor bepaalde plaatsen op het lichaam, zoals liezen, knieholtes, oksels, bilspleet, de randen van uw ondergoed, achter de oren en rond de haargrens in de nek. Gebruik zo nodig een spiegel en een vergrootglas. Controleer ook uw kleding. U kunt kleding met teken minimaal 30 minuten op 60ºC wassen of de kleding na het wassen in de wasdroger stoppen. Dan gaan teken dood.

Bron: RIVM

Haal een teek zo snel mogelijk weg.

  • Hoe langer de teek in uw huid zit, hoe groter de kans dat hij ziekteverwekkers overdraagt. 
  • Gebruik geen alcohol, jodium, olie, zeep of andere middelen voordat u de teek verwijdert. 
  • Neem een puntig pincet waarmee u de teek goed bij de kop kunt vastpakken. Er zijn ook andere tekenverwijderaars te koop bijvoorbeeld bij de drogist of apotheek. Gebruik het product volgens de gebruiksaanwijzing. Eventueel kunt u een vergrootglas gebruiken.
  • Pak de teek zo dicht mogelijk op de huid bij de kop beet en trek hem er langzaam uit. Als er een stukje van de kop van de teek in de huid achterblijft, is dat ongevaarlijk. Dat komt er vanzelf weer uit, net als bij een splinter. Ontsmet het beetwondje (nadat u de teek heeft verwijderd) met 70% alcohol of jodium. 
  • Schrijf de datum en de plaats op het lichaam waar u gebeten bent op.
  • Zit de teek waarschijnlijk al meer dan 24 uur in de huid vast? Overleg dan met de huisarts of behandeling gewenst is. 
  • Heeft u de teek binnen 24 uur verwijderd? Houd de huid rondom de beet 3 maanden in de gaten. Let op het ontstaan van een rode ring of andere klachten die kunnen duiden op de ziekte van Lyme. 
  • Krijgt u klachten? Ga dan naar de huisarts en vermeld dat u door een teek gebeten bent.

Bron: RIVM

Het is belangrijk dat u een tekenverwijderaar gebruikt waarbij u de kop van de teek goed vast kunt pakken. Dit kan goed met een puntig pincet en of een andere tekenverwijderaar die bij de drogist of apotheek te koop is.

Het is vooral belangrijk dat u de teek snel verwijderd. Zit de teek nog maar net op de huid zit (als hij nog klein en plat is en niet is volgezogen met bloed) en heeft u voorlopig geen tekenverwijderaar voor handen? Dan kunt u hem ook met de nagels uit de huid halen. Beter is het om een tekenverwijderaar mee te nemen als u het groen in gaat en de teek daarmee te verwijderen.

Bron: RIVM

U kunt de teek beter niet verwijderen met zeep.

Het is belangrijk om bij het verwijderen de teek zo min mogelijk te irriteren. Hiermee verkleint u de kans dat de teek de Lyme-bacterie overdraagt. U kunt de teek het beste verwijderen met een puntig pincet of andere tekenverwijderaar (tang, lepel, lasso of iets dergelijks).

Bron: RIVM

Alleen teken die de lymebacterie bij zich dragen kunnen de ziekte van Lyme overdragen.

Gemiddeld zijn één op de vijf teken besmet met de lymebacterie. De kans op de ziekte van Lyme na een tekenbeet wordt geschat op 1-3%. Als de teek binnen 24 uur op de goede manier verwijderd wordt, is de kans op de ziekte van Lyme waarschijnlijk nog kleiner, maar niet onmogelijk. Na 72 uur is de kans op besmetting bijna 100%. Overigens leidt besmetting zeker niet altijd tot de ziekte van Lyme. Mensen kunnen elkaar niet besmetten en u kunt ook niet besmet raken door het verwijderen van teken.

Bron: RIVM

Als u een rode ring of vlek op uw huid heeft gevonden en die ring of vlek in enkele dagen groter wordt, moet u naar de huisarts.

Dit geldt ook als u na een tekenbeet andere klachten krijgt die kunnen duiden op de ziekte van Lyme. Geef bij de huisarts altijd aan dat u door een teek bent gebeten en wanneer dit is gebeurd. Hebt u de teek na meer dan 24 uur verwijderd? Dan kunt u contact opnemen met de huisarts om te bespreken of behandeling gewenst is.

Bron: RIVM

Een klein rood plekje op de plaats van de tekenbeet is een normale huidirritatie. Wordt dat plekje niet groter en verdwijnt het binnen enkele dagen weer, dan is de kans zeer klein dat het plekje een symptoom is van de ziekte van Lyme. Wordt de plek groter en ringvormig, ga dan naar de huisarts.

Bron: RIVM

Nee, elke nieuwe tekenbeet vormt een nieuwe kans op besmetting.

Bron: RIVM

Nee, er is momenteel geen vaccin beschikbaar tegen de ziekte van Lyme.

Er zijn ook andere ziekten die door teken overgedragen kunnen worden. Tegen FSME (ook wel TBE genoemd) is wel een vaccin beschikbaar. In Nederland is nog nooit iemand door een teek besmet geraakt met FSME.

Bron: RIVM

Een teek die veel bloed heeft gezogen, zit al enige tijd in de huid. Hoe langer een besmette teek in de huid vastzit, hoe groter de kans is dat hij de lymebacterie overbrengt.

Na 72 uur wordt de kans dat een besmette teek door zijn beet de besmetting overbrengt, op bijna 100% geschat. Overigens leidt besmetting zeker niet altijd tot de ziekte van Lyme. En niet alle teken dragen de lymebacterie bij zich.

Bron: RIVM

Ja. Niet alle mensen die de ziekte van Lyme hebben, heeft eerst een rode ring gezien.

Bron: RIVM

Nee. Een negatieve uitslag geeft geen zekerheid dat de teek niet besmet was.

Bovendien kan het zo zijn dat er meerdere teken aanwezig waren die niet zijn opgemerkt of onderzocht. Een positieve uitslag geeft ook geen duidelijkheid. Slechts een klein deel van de mensen die gebeten wordt door een besmette teek raakt geϊnfecteerd. Hoe eerder de teek verwijderd is, des te kleiner de kans op overdracht. Zoek altijd dezelfde dag na verlaten van een risicogebied naar teken op uw lichaam en verwijder deze direct. Een besmette teek is geen aanleiding tot behandeling met antibiotica. Het onderzoeken van vastgebeten teken is voorlopig alleen waardevol in het kader van wetenschappelijk onderzoek.

Bron: RIVM

Als u klachten heeft die kunnen passen bij (een vroeg stadium van) de ziekte van Lyme (rode kring of uitslag op de huid of bijvoorbeeld griepachtige klachten) kunt u worden behandeld met antibiotica. Hierdoor kunnen de aanwezige klachten worden verholpen en complicaties van Lyme op lange termijn veelal worden voorkomen. Eventuele ontstane schade aan de gewrichten en het zenuwstelsel herstelt niet altijd volledig.

Bron: RIVM

Ook in een later stadium zal de arts met antibiotica behandelen.

Afhankelijk van de symptomen is volledig herstel in dit stadium niet altijd mogelijk. Als de antibiotica goed hebben gewerkt en de bacterie niet meer aanwezig is kunnen sommige mensen klachten houden. Dit noemt men ook wel het post-Lymeziekte syndroom
In een enkel geval werken de gebruikelijke antibiotica onvoldoende. Dan zijn andere antibiotica nodig. Er wordt dan gesproken over persisterende Lymeziekte.

Bron: RIVM

Nee, het menselijk lichaam kan de infectie bestrijden met het eigen afweermechanisme.

Bron: RIVM

Resultaten van testen op Lyme die buiten de reguliere geneeskunde vallen, worden niet meegewogen bij de vraag of er sprake is van de ziekte van Lyme.

Het betreft dan bijvoorbeeld de zogenaamde levend bloed analyse of een test verricht door een niet erkend laboratorium.

Deze site gebruikt cookies om ervoor te zorgen dat we u de best mogelijke ervaring geven.

Strict noodzakelijke cookies
Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om over de site te navigeren, of om te voorzien in door u aangevraagde faciliteiten.
Functionaliteitscookies
Deze cookies verbeteren van de functionaliteit van de website door het opslaan van uw voorkeuren.
Prestatiecookies
Deze cookies helpen om de prestaties van de website te verbeteren, waardoor een betere gebruikerservaring ontstaat.
Online surfgedrag gebaseerde reclame cookies
Deze cookies worden gebruikt om op de gebruiker toegesneden reclame en andere informatie te tonen.

Meer weten...